Nikah sempadan: Suami, isteri, wali boleh dikenakan penalti

BERITA >Nasional

Nikah sempadan: Suami, isteri, wali boleh dikenakan penalti

oleh NUR IFTITAH ROZLAN

08 Januari 2023 07:00am

 

SHAH ALAM - Pasangan suami isteri, wali atau mana-mana pihak yang terlibat dalam majlis akad nikah di Thailand boleh dikenakan penalti atas kesalahan jenayah syariah.

Presiden Persatuan Peguam Syarie Malaysia (PGSM), Musa Awang berkata, walaupun nikah poligami di Thailand nampak mudah dan ringkas, namun pasangan perlu berdepan dengan implikasi yang lebih sukar setelah pulang ke Malaysia.

Menurutnya, berdasarkan Seksyen 123 Akta Undang-undang Keluarga Islam (Wilayah Persekutuan) 1984, jika seorang lelaki berkahwin lagi tanpa mendapat kebenaran secara bertulis daripada mahkamah terlebih dahulu, maka dia telah melakukan kesalahan.

“Dia hendaklah dihukum denda tidak melebihi RM1,000 atau penjara tidak melebihi enam bulan atau kedua-duanya sekali.

“Perkahwinan seorang perempuan pula perlu mendapatkan kebenaran pendaftar nikah. Jika tiada kebenaran maka ia adalah satu kesalahan.

“Tiada perkahwinan boleh berlaku melainkan mendapatkan kebenaran pendaftar di bawah Seksyen 17 atau oleh hakim syariah di bawah Seksyen 18, jika perkahwinan itu melibatkan wanita yang bermastautin di Wilayah Persekutuan.

“Atau kebenaran berkahwin tersebut telah diberi oleh pihak berkuasa yang hak bagi sesuatu negeri, jika perkahwinan itu melibatkan seorang wanita yang bermastautin di negeri itu,” katanya.

Ujar beliau, wali, bapa atau sesiapa sahaja yang hadir dalam majlis akad nikah juga boleh didakwa atas kesalahan bersubahat.

“Seksyen 40 memperuntukkan individu yang terlibat dengan majlis perkahwinan tanpa mendapat kebenaran didapati melakukan kesalahan dan hendaklah dihukum denda tidak melebihi RM1,000 atau penjara tidak melebihi enam bulan atau kedua-duanya sekali,” jelasnya.

 

Penguatkuasaan keadilan syariah bela nasib wanita

Berita Harian

8 Nov 2018

Kuala Lumpur: Penguatkuasaan keadilan syariah terhadap wanita yang diabaikan bayaran nafkah oleh bekas suami selepas perceraian mampu memberi pembelaan sewajarnya kepada golongan itu.

Presiden Persatuan Peguam Syarie Malaysia (PGSM), Musa Awang menyambut baik dan mengalu-alukan cadangan itu bagi membela nasib ibu tunggal khususnya yang sudah ada perintah mahkamah untuk mendapat bayaran nafkah.

Begitupun, kata Musa, beberapa perkara perlu diperincikan terutama dari segi bidang kuasa mahkamah syariah untuk mengarahkan sekatan bank bagi pembayaran nafkah.

Katanya, sementara perkara itu direalisasikan, banyak mekanisme lain yang boleh dilaksanakan dan sudah pun ada dalam peruntukan undang-undang seperti tahanan pendapatan atau potongan gaji bagi yang kakitangan kerajaan atau swasta dan arahan tetap potongan wang.

“Masalah utama si ibu atau wanita adalah kesukaran untuk turun naik mahkamah bagi menuntut bayaran nafkah.

“Mereka terpaksa bekerja bagi mencari nafkah dan pada masa yang sama, terpaksa menguruskan proses serta urusan mahkamah,” katanya.

Menurut Musa lagi, persatuan misalnya turut menyediakan Pusat Bantuan Guaman Syarie untuk membantu golongan berkenaan namun pelaksanaannya terhad kerana kekangan dana untuk menggerakkan pusat terbabit.

Bantu NGO tawar khidmat guaman kepada ibu tunggal

“Justeru, kerajaan seharusnya membantu NGO yang boleh menawarkan khidmat guaman kepada golongan ibu tunggal bagi membawa tuntutan mereka ke mahkamah,” katanya.

Presiden Persatuan Wanita dan Ibu Tunggal Iman Kuala Lumpur (WITUS), Shiella Tukimin, mengalu-alukan langkah itu kerana sudah tiba masanya proses perceraian dan perundangan syariah di negara ini ditambah baik bagi memastikan golongan ibu tunggal tidak terus ditindas.

Beliau berkata, ramai wanita yang baru bercerai dibiarkan ‘terkontang-kanting’ untuk menyara anak tanpa bayaran nafkah daripada bekas suami.

“Selepas kes perceraian difailkan, wanita perlu menunggu bertahun-tahun lamanya sebelum kes diselesaikan dan dalam tempoh berkenaan, mereka perlu berdikari untuk menyara diri dan anak yang ditinggalkan.

“Sepatutnya, lelaki perlu membayar nafkah kepada bekas isterinya sebaik sahaja kes perceraian dilaporkan dan bukan selepas keputusan mahkamah.

“Ramai lelaki culas untuk membayar nafkah, ada yang menghilangkan diri dan ada juga yang memberi pelbagai alasan kepada mahkamah semata-mata untuk mengelakkan daripada menunaikan tanggungjawab mereka,” katanya ketika dihubungi NSTP, semalam.

Dasar bela nasib wanita

Menteri di Jabatan Perdana Menteri, Datuk Dr Mujahid Yusof Rawa, semalam berkata kerajaan sedang memperincikan penguatkuasaan keadilan syariah bagi memberi pembelaan kepada wanita dan anak yang tidak dibayar nafkah selepas perceraian termasuk kemungkinan dikenakan sekatan akaun bank milik bekas suami.

Shiella berkata, berdasarkan pengalaman peribadinya, beliau berdepan kerenah birokrasi mahkamah syariah yang mengambil masa selama sembilan tahun sebelum kesnya perceraian di muktamadkan.

Dalam tempoh itu kata Shiella, bekas suaminya tidak memberi satu sen pun nafkah untuknya dan dua anak mereka.

“Jika perundangan dan keadilan syariah ditambah baik termasuk mengenakan sekatan bank, saya yakin wanita yang diceraikan tidak akan teraniaya dan mendapat pembelaan sewajarnya,” katanya.

Pengerusi Persatuan Inspirasi Ibu Tunggal dan Wanita (PIWANI), Zubaidah Abdul Rashid berkata, jika langkah itu dapat direalisasikan, ia adalah berita yang paling ditunggu-tunggu oleh ibu tunggal di negara ini.

Katanya, kebanyakan wanita yang diceraikan tidak mendapat bayaran nafkah yang sepatutnya kerana tiada tindakan undang-undang berat dikenakan kepada lelaki jika mereka liat membayarnya.

“Kami (golongan ibu tunggal) perlu turun naik mahkamah dan seolah-olah terpaksa mengemis meminta ihsan bekas suami supaya membayar nafkah untuk ‘darah daging’ mereka sendiri.

“Jika mahkamah mengeluarkan arahan untuk bekas suami membayar nafkah setiap bulan sekali pun, mereka tetap liat kerana tiada penguatkuasaan undang-undang yang ketat.

“Jika ada penguatkuasaan membabitkan akaun bank, pasti mereka (golongan yang culas membayar nafkah) tidak akan alpa untuk menunaikan tanggungjawab mereka,” katanya.

Beberapa perkara perlu diperincikan terutama dari segi bidang kuasa mahkamah syariah untuk mengarahkan sekatan bank bagi pembayaran nafkah” Musa Awang, Presiden Persatuan Peguam Syarie Malaysia

Usah buka jalan malukan Islam

Harian Metro

3 Jul 2018

Musa Awang

Isu perkahwinan bawah umur dibangkitkan lagi. Kali ini kecoh apabila seorang lelaki di Gua Musang, Kelantan berumur 41 tahun dikatakan bernikah dengan isteri ketiga berumur 11 tahun. Pernikahan dikatakan berlaku di selatan Thailand, dengan persetujuan wali atau bapa kanak-kanak terbabit.

Sebelum ini pada 23 Jun 2018, Ahli Parlimen Batu Kawan, Kasthuri Patto mencadangkan umur minimum perkahwinan untuk semua rakyat Malaysia perlu ditetapkan pada usia 18 tahun, tanpa pengecualian, untuk lelaki dan perempuan tanpa mengira kaum atau agama. Kasthuri berkata sudah tiba masanya bagi Malaysia untuk mengikuti negara Islam lain yang meningkatkan usia minimum perkahwinan mereka ke 18 tahun seperti Mesir, Maghribi dan

Algeria.

Di Malaysia, terdapat dua undang-undang berhubung pernikahan bawah umur. Menurut undang-undang sivil, orang bukan Islam hanya boleh berkahwin selepas usia 18 tahun, tetapi wanita bukan Islam boleh berkahwin pada usia 16 tahun dengan syarat mereka mendapatkan kebenaran Ketua Menteri atau Menteri Besar.

Bagi umat Islam pula, usia minimum perkahwinan adalah 16 tahun untuk perempuan dan 18 untuk lelaki. Tetapi pengecualian boleh dibuat untuk perempuan atau lelaki untuk berkahwin pada usia bawah umur berkenaan selepas mereka mendapatkan kebenaran Mahkamah Syariah.

Seksyen 18 (1), Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Kelantan) 2002 memperuntukkan - “(1) Dalam mana-mana kes berikut, iaitu-(a) jika salah satu pihak kepada perkahwinan yang dicadangkan itu adalah di bawah umur yang dinyatakan dalam seksyen 8; maka Pendaftar hendaklah, sebagai ganti bertindak di bawah seksyen 17, merujukkan permohonan itu kepada Hakim Syarie yang mempunyai bidang kuasa di tempat perempuan itu bermastautin.”

Prosedur kebenaran berkahwin bawah umur di Mahkamah

Syariah bagi orang Islam adalah lebih ketat berbanding bagi prosedur bukan Islam kerana orang Islam yang hendak berkahwin di bawah umur perlu memohon kebenaran di Mahkamah Syariah.

Bukan individu yang hendak berkahwin itu yang perlu memohon (kerana mereka masih di bawah umur 18 tahun untuk bertindak menurut undang-undang), tetapi yang perlu memohon adalah wali iaitu bapa atau datuk atau abang kandung mereka.

Permohonan perlu dibuat secara afidavit bersumpah yang ditandatangani di hadapan pendaftar mahkamah. Mereka juga perlu menyatakan dalam afidavit tersebut alasan kukuh kenapa dan mengapa perkahwinan bawah umur perlu dibenarkan mahkamah.

Seksyen 8, Enakmen Undang-Undang Keluarga Islam (Negeri Kelantan) 2002 memperuntukkan: “Tiada sesuatu perkahwinan boleh diakadnikahkan di bawah Enakmen ini jika lelaki itu berumur kurang daripada lapan belas tahun atau perempuan itu berumur kurang daripada enam belas tahun kecuali jika Hakim Syarie tmemberi kebenarannya secara bertulis dalam hal keadaan tertentu.”

‘Dalam keadaan tertentu’ mengikut undang-undang bermaksud wali mempunyai alasan kukuh untuk menikahkan anaknya yang boleh dipertimbangkan mahkamah sebelum memberi kebenaran. Antaranya anak bermasalah moral, mengandung luar nikah, tidak boleh dikawal dan sebagainya. Hakim Syarie akan menyiasat latar belakang dan keadaan fizikal, emosi dan rohani mereka yang ingin berkahwin.

Hakikatnya, kebenaran mahkamah bertujuan memberi peluang menyelidik latar belakang, keadaan fizikal dan kemampuan pasangan bawah umur yang ingin berkahwin. Ini bagi menjaga kepentingan kanak-kanak itu kerana perkahwinan bukan perkara main-main dan wali perlu ada asas kukuh untuk mengahwinkan anak gadisnya. Hanya apabila mahkamah berpuas hati kebenaran berkahwin diberi.

Rata-rata, ibu bapa yang memohon mengahwinkan anak bawah umur mereka adalah terdiri daripada anak-anak yang terlibat dalam masalah sosial. Bukan sengaja mereka hendak menikahkan anak awal dan memikul tanggungjawab di usia yang muda, tetapi untuk memperbaiki dan bertanggungjawab dengan keterlanjuran mereka. Dari sudut positif, lebih baik beri kebenaran berkahwin daripada membiarkan orang muda itu bergelumang dengan masalah sosial seperti membuang bayi, seks bebas dan lain-lain.

Perkahwinan kanak-kanak di bawah umur yang tidak mendapat kelulusan bertulis daripada Mahkamah Syariah adalah suatu kesalahan. Wali atau bapa yang menikahkan anak di bawah umur tersebut boleh dikenakan tindakan undang-undang. Begitu juga pengantin lelaki yang berkahwinan dengan kanak-kanak tersebut boleh didakwa atas kesalahan bersubahat dengan wali atau bapa berkenaan.

Jika perkahwinan tersebut adalah perkahwinan poligami, maka pengantin lelaki boleh didakwa atas kesalahan berpoligami tanpa kebenaran mahkamah. Bapa atau wali kanak-kanak berkenaan juga boleh didakwa atas kesalahan bersubahat dengan pengantin lelaki untuk berpoligami tanpa kebenaran.

Mana-mana pihak lain yang berada dalam majlis berkenaan, sama ada imam, saksi, ibu kanak-kanak berkenaan serta kaum keluarga lain yang terbabit juga boleh disiasat dan dikenakan tindakan undang-undang. Persetujuan wali atau keluarga untuk menikahkan kanak-kanak berkenaan bukanlah jaminan atau hak mutlak bahawa perkahwinan itu boleh diadakan.

Undang-undang digubal adalah untuk melindungi kepentingan setiap pasangan Islam yang berkahwin. Tindakan lari daripada kehendak undang-undang boleh mengundang pelbagai masalah di kemudian hari. Perkahwinan juga adalah bertujuan membela kaum wanita sebagai isteri, bukan meletakkan wanita dalam keadaan ‘digantung tidak bertali’ tanpa berhak membuat apa-apa tuntutan di mahkamah kerana pernikahan tidak dijalankan menurut kehendak peruntukan undang-undang dan tidak didaftarkan di negara ini.

Tindakan sedemikian bukan sahaja mencemar agama Islam, malah memalukan umat Islam yang lain serta membuka jalan kepada pihak yang benci dengan Islam untuk mempertikaikan undang-undang Islam.

Penulis ialah Presiden Persatuan Peguam Syarie Malaysia (PGSM)

Tetamu pun boleh didakwa

Harian Metro

2 Mar 2018

Kuala Lumpur: Bukan saja pelakon dan pengacara popular, Neelofa boleh didakwa mengikut Akta Kesalahan Jenayah Syariah (Wilayah-Wilayah Persekutuan 1997), malah mereka yang berada di dalam majlis pelancaran tudung itu juga berdepan dengan tindakan sama.

Presiden Persatuan Peguam Syarie Malaysia (PGSM) Musa Awang berkata, Neelofa dan mereka yang terbabit di dalam majlis itu boleh didakwa mengikut Seksyen 7, akta berkenaan.

“Dia (Neelofa) dan mereka yang lain boleh didakwa kerana menyebabkan agama Islam dipandang hina. Bukan saja Neelofa, tetapi mereka yang terbabit di dalam majlis itu kerana menampakkan seolah-olah agama Islam dipandang hina apabila melancarkan simbol kepada penganut agama Islam (bertudung) dengan acara tarian dan berdansa dalam keadaan bertudung.

“Perkara yang baik dan kewajipan dalam agama, tetapi dibawa masuk ke tempat yang berunsur maksiat,” katanya yang mengulas berhubung kontroversi majlis pelancaran koleksi Naelofar Hijab, Be Lofa yang berlangsung di pusat hiburan di Kuala Lumpur, Isnin lalu.

Bagaimanapun, Musa berkata, Seksyen 7 (a) meletakkan beban pembuktian yang kuat kepada pihak pendakwaan kerana peruntukan itu terlalu subjektif, dan ia perlu dibuktikan sejauh mana perlakuan Neelofa atau penganjur itu dikatakan sebagai menghina agama Islam.

Dakwa individu murtad

Harian Metro

14 Mar 2018

Musa Awang

Murtad atau keluar daripada Islam dan memeluk agama lain adalah isu sensitif untuk dibincangkan. Murtad adalah suatu jenayah dan ia dilarang keras oleh Allah SWT sebagaimana firman-Nya yang bermaksud: “Dan sesiapa di antara kamu yang murtad (berpaling tadah) dari agamanya (Islam), lalu dia mati sedang ia dalam keadaan kafir (ingkar), maka orang yang demikian rosak binasalah amal usahanya (yang baik) di dunia dan di akhirat dan mereka itulah ahli neraka, mereka kekal di dalamnya (buat selama-lamanya).” (Surah al-Baqarah, ayat 217.

Dalam jenayah murtad, dua elemen penting ialah tindakan keluar daripada Islam dan mempunyai niat melakukannya dengan sengaja.

Dari segi bentuk hukuman, terdapat perbezaan pandangan yang dizahirkan ulama, iaitu sama ada dikenakan hukuman hudud iaitu dibunuh atau dikenakan hukuman takzir. 

Jumhur ulama berpendapat hukuman murtad ialah bunuh, berdasarkan hadis yang diriwayatkan Ibn Abbas RA bahawa Rasulullah SAW bersabda: “Sesiapa yang menukar agamanya (Islam) maka hendaklah kamu membunuhnya”. (HR al-Bukhari, Abu Dawud, al-Tirmizi, al-Nasaai dan Imam Ahmad.

Berbeza dengan pendapat ulama kontemporari seperti Dr Yusof al-Qardhawi, seorang murtad hendaklah dihukum bunuh secara moral oleh masyarakat Islam, iaitu tidak diberi wala’ kepadanya dan dipulaukan. Hukuman bunuh hanya dikenakan kepada orang murtad yang mengisytiharkan diri terutama yang mengajak orang lain supaya murtad sama.

Sebelum mengenakan apa-apa hukuman, usaha memujuk si murtad kembali semula kepada Islam dan bertaubat (istitabah) hendaklah dilaksanakan terlebih dulu. Jika individu itu masih enggan bertaubat, maka baru dia dihukum. Majoriti ulama Islam seperti Imam Malik, al-Syafie dan Imam Ahmad berpendapat, orang yang murtad hendaklah disuruh bertaubat (istitabah).

Walaupun murtad adalah suatu jenayah, kita harus menerima hakikat beberapa negeri telah memperuntukkan Mahkamah Tinggi Syariah mempunyai bidang kuasa mengisytiharkan seseorang itu bukan lagi seorang Islam. 

Sebagai contoh, Seksyen 61(3)(b)(x), Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Selangor) 2003 memperuntukkan bahawa: “Mahkamah tinggi syariah hendaklah; (b) dalam bidang kuasa malnya, mendengar dan memutuskan semua tindakan dan prosiding jika semua pihak dalam tindakan atau prosiding itu ialah orang Islam dan tindakan atau prosiding itu berhubung dengan; (x) Pengisytiharan seseorang itu bukan lagi sebagai orang Islam. 

Peruntukan sama terdapat di Negeri Sembilan, Melaka, Pulau Pinang, Johor, Perak, Terengganu dan Sabah.

Tatacara permohonan murtad dan istitabah yang jelas diperincikan di Negeri Sembilan, iaitu dalam Seksyen 119, Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Sembilan) 2003 dan di Negeri Kelantan, iaitu dalam Seksyen 102, Enakmen Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Kelantan 1994. Sebelum Mahkamah Tinggi Syariah mengisytiharkan seseorang Islam keluar atau disifatkan sudah meninggalkan Islam, pemohon perlu melalui beberapa proses runding cara dan bimbingan akidah atau istitabah, untuk suatu tempoh tertentu.

Jelas, di dalam peruntukan mengenai pengisytiharan keluar Islam yang ada di dua negeri ini memberikan ruang kepada mahkamah untuk benar-benar memastikan pemohon sudah tidak mahu bertaubat dan memberikan masa kepada pemohon untuk berfikir secara mendalam sebelum mengisytiharkan status agama.

Penulis berpandangan sekiranya terdapat arahan terhadap individu yang memohon keluar Islam untuk menjalani proses istitabah, tanpa mempunyai peruntukan undang-undang yang jelas, maka ia akan membuka ruang untuk arahan tersebut dicabar di mahkamah, yang akan menjejaskan kredibiliti mahkamah syariah.

Bagi negeri yang tidak mempunyai peruntukan jelas sedemikian, perintah istitabah boleh dilakukan dengan mengenakan prosiding pendakwaan ke atas pemohon.

Di Negeri Sabah, Seksyen 63, Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah Sabah 1995 memperuntukkan apabila seseorang Islam mengaku hendak keluar daripada Islam atau mengisytiharkan dirinya sebagai orang yang bukan Islam, mahkamah hendaklah memerintahkan orang itu ditahan di Pusat Bimbingan Islam yang diwartakan untuk tempoh tidak melebihi 36 bulan dengan tujuan pendidikan dan orang itu diminta bertaubat mengikut Hukum Syarak, di mana laporan kemajuan berhubung istitabah itu hendaklah diserahkan kepada mahkamah pada setiap minggu.

Peruntukan hampir sama terdapat dalam Seksyen 66, Enakmen Kesalahan Syariah (Negeri Melaka) 1991, di mana individu berkenaan hendaklah ditahan di Pusat Bimbingan Islam yang diwartakan untuk tempoh tidak melebihi enam bulan dengan tujuan pendidikan dan orang itu diminta bertaubat mengikut hukum syarak.

Di beberapa negeri, mengaku hendak keluar Islam atau mengisytiharkan diri sebagai bukan Islam adalah suatu kesalahan jenayah syariah yang boleh didakwa dan dihukum.

Seksyen 13, Enakmen Jenayah Syariah (Perak) 1992 memperuntukkan, seseorang Islam yang dengan sengaja, mengaku hendak keluar daripada Islam atau mengisytiharkan dirinya sebagai orang bukan Islam, boleh dikenakan hukuman denda tidak melebihi tiga ribu ringgit atau penjara tidak melebihi dua tahun atau kedua-duanya.

Seksyen 55 (2), Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah Sabah 1995 memperuntukkan seseorang yang beragama Islam yang mengaku dia bukan lagi beragama Islam boleh dihukum denda tidak lebih RM2,000 atau penjara tidak lebih setahun atau kedua-duanya.

Di Wilayah Persekutuan, walaupun tiada peruntukan khusus untuk kesalahan murtad, tindakan masih boleh dikenakan menurut Seksyen 7 Akta Kesalahan Jenayah Syariah (Wilayah-Wilayah Persekutuan) 1997, iaitu kesalahan menghina atau menyebabkan dipandang hina agama Islam. Individu berkenaan boleh didenda tidak melebihi RM3,000 atau dipenjarakan tidak melebihi dua tahun atau kedua-duanya. 

Hukuman yang diperuntukkan dalam undang-undang adalah rendah berbanding kesalahan yang dilakukan serta kesannya kepada seluruh umat Islam. Apa yang penting, tindakan murtad tersebut perlu didakwa di mahkamah.

Mendakwa tidak semestinya bertujuan mengenakan hukuman. Mahkamah juga boleh mengeluarkan perintah atau memberikan hukuman alternatif menurut Akta atau Enakmen Tatacara Jenayah Syariah, iaitu dengan memerintahkan individu berkenaan ditahan di suatu rumah kebajikan yang diluluskan majlis selama apa-apa tempoh yang tidak melebihi enam bulan.

Mahkamah juga boleh mengarahkan individu itu dilepaskan untuk suatu tempoh tertentu dengan mengikat dirinya dalam cubaan akhlak untuk berkelakuan baik, dengan bon penjamin, termasuk mensyaratkan individu itu berada di bawah pengawasan seseorang lain atau apa-apa pengawasan yang difikirkan patut oleh mahkamah atau apa-apa syarat mengenai tempat kediaman, pekerjaan, pergaulan, penjauhan daripada minuman keras atau dadah dan sebagainya difikirkan patut oleh mahkamah.

Kesimpulannya, apabila ada permohonan yang difailkan di mahkamah syariah untuk keluar Islam, ini sebenarnya peluang keemasan yang sepatutnya digunakan pihak terbabit untuk mengambil tindakan, termasuk mengenal pasti kaedah terbaik bagi menyelamatkan akidah individu berkenaan.

- Penulis Presiden, Persatuan Peguam Syarie Malaysia (PGSM) Musa Awang

Kelantan Lulus Hukum Sebat Khalayak Ramai, PINDAAN TAK BERCANGGAH PERLEMBAGAAN

Berita Harian

Jumaat, 14 Julai 2017

KELANTAN LULUS HUKUM SEBAT KHALAYAK RAMAI

Pindaan tak bercanggah Perlembagaan

Pindaan yang diluluskan oleh Dewan Undangan Negeri Kelantan (DUN) terhadap Enakmenan Tatacara Jenayah Syariah 2002 (Pindaan 2017) berkenaan antara lain membolehkan pesalah syariah disebat di khalayak ramai selain meningkatkan denda dan tempoh penjara. Selain itu, pindaan enakmen itu juga membabitkan penambahan hukuman denda daripada RM1,000 kepada RM2,000 atau RM3,000.

Pindaan itu hanya penambaikan, bukan mengadakan undang-undang baru. Pindaan itu masih dalam kerangka dibenarkan Akta Mahkamah Syariah (Bidang Kuasa Jenayah) 1965 (Akta 355), iaitu sebatan tidak melebihi enam kali, denda tidak melebih RM5,000 atau penjara tidak melebihi tiga tahun.

Proses pelaksanaan sebatan syariah diperuntukkan dengan jelas dalam Seksyen 125 Enakmen Tatacara Jenayah Syariah (Kelantan) 2002 (Enakmen No. 8 tahun 2002), antaranya sub-Seksyen 125 (3)(c) yang memperuntukkan bahawa – “(c) hukuman hendaklah dilaksanakan di hadapan seorang Pegawai Perubatan Kerajaan di mana-mana tempat sebagaimana yang diarahkan oleh Mahkamah atau di suatu tempat yang ditetapkan oleh Kerajaan Negeri bagi maksud itu.”

Peruntukan ini jelas beri kuasa kepada Mahkamah Syariah menentukan tempat sesuai menjalankan proses sebatan syariah.

Sebelum ini proses sebatan syariah dijalankan di penjara oleh pegawai penjara dengan disaksikan oleh pegawai penjara, pegawai mahkamah, Pegawai Perubatan dan beberapa orang lain yang dibenarkan. Dengan pindaan itu, bermaksud proses sebatan boleh dilaksanakan di tempat selain penjara, secara terbuka, samada Mahkamah Syariah atau tempat lain yang diarahkan oleh mahkamah yang mengeluarkan perintah sebatan.

Suka saya betulkan persepsi orang awam bahawa sebatan secara terbuka bukan bermaksud pesalah akan disebat di khalayak ramai seperti di Acheh, Indonesia. Saya yakin sekiranya pihak Kerajaan Kelantan ingin laksanakan proses sebatan sedemikian, suatu pertimbangan lebih mendalam dan teliti perlu dijalankan kerana dikhuatiri akan beri kesan yang lebih negatif berbanding positif.

Secara peribadi saya berpandangan dalam keadaan di mana jumlah maksimum sebatan yang boleh dijatuhkan Mahkamah Syariah masih tidak melebihi enam kali, adalah lebih baik sebatan hanya dijalankan secara tertutup, di penjara. Suatu keadaan yang akan menyukarkan pihak terbabit (pesalah, Pegawai Penjara, Pegawai Perubatan dll.) untuk bawa keluar pesalah dari penjara bagi menjalani proses sebatan di luar atau tempat terbuka, sedangkan pesalah hanya akan disebat semaksimum enam kali sahaja.

Betul, niat atau tujuan yang baik ialah supaya ia disaksikan dan dijadikan pengajaran oleh sebahagian orang Islam lain mengikut kehendak Allah SWT dalam Al-Quran Surah An-Nur ayat 2, berbunyi – “… jika benar kamu beriman kepada Allah dan hari akhirat; dan hendaklah disaksikan hukuman seksa yang dikenakan kepada mereka itu oleh sekumpulan dari orang-orang yang beriman.”

Akan tetapi, perlu diingat, menyebat pesalah di khalayak ramai sebagaimana di Acheh bukan sahaja akan disaksikan oleh orang beriman, malah juga orang tidak beriman, orang fasiq, orang kafir dan orientalis yang akan mencari kelemahan Islam untuk digunakan semula sebagai senjata menyerang Islam.

Musa Awang

Presiden, Persatuan Peguam Syarie Malaysia. 

KONTROVERSI RUU355 - AHLI PARLIMEN ISLAM SEPATUTNYA SEPAKAT

Oleh Tuan Musa Awang

Cadangan Rang Undang-Undang Ahli Persendirian mengenai pindaan Akta 355 Akta Mahkamah Syariah (Bidangkuasa Jenayah) (RUU 355) telah dibenarkan untuk dibahas di sidang Dewan Rakyat.

Tetapi usul tersebut tidak dibentangkan kerana Pengusul iaitu Ahli Parlimen Marang memohon  supaya usul itu ditangguhkan dengan alasan untuk memberi peluang masa kepada ahli-ahli Parlimen. Dan perancangannya ialah untuk dibahaskan pada sidang Parlimen yang akan datang pada bulan Oktober ini.

Adalah sesuatu yang tidak mengejutkan dan memang dijangka, ada di kalangan kaum bukan Islam dan di kalangan beragama Islam sendiri yang menolak keras usul pindaan tersebut, kerana ia datang dari sebuah parti pembangkang dalam Parlimen, dan bukan usul gabungan pembangkang atau gabungan parti komponen kerajaan.

Di antara RUU Akta 355 Akta Mahkamah Syariah 1965 yang menjadi perbualan rakyat ialah:

Seksyen 1. Tajuk ringkas dan pemakaian.

(1) Akta ini bolehlah dinamakan Akta Mahkamah Syariah (Bidang kuasa Jenayah) 1965.

(2) Akta ini hendaklah terpakai hanya bagi semua Negeri di Semenanjung Malaysia. 

Seksyen 2. Bidang kuasa Jenayah Mahkamah Syariah. 

Mahkamah Syariah yang ditubuhkan dengan sempurnanya di bawah mana-mana undang-undang dalam sesuatu Negeri dan diberi bidang kuasa ke atas orang-orang yang menganuti agama Islam dan berkenaan dengan mana-mana perkara yang disebut satu persatu dalam Senarai II bagi Senarai Negeri dalam Jadual Kesembilan kepada Perlembagaan Persekutuan adalah dengan ini diberi bidang kuasa berkenaan dengan kesalahan-kesalahan terhadap rukun-rukun agama Islam oleh orang-orang yang menganuti agama tersebut yang boleh ditetapkan di bawah mana-mana undang-undang bertulis: 

Dengan syarat bahawa bidang kuasa sedemikian tidaklah boleh dijalankan berkenaan dengan apa-apa kesalahan yang boleh dihukum penjara selama tempoh melebihi tiga tahun atau denda melebihi lima ribu ringgit atau sebatan melebihi enam kali atau apa-apa gabungan hukuman-hukuman tersebut.

Jika merujuk kepada handsard di web Parlimen, di bawah adalah keterangan Ahli Parlimen Marang :

15. Dato’ Seri Abdul Hadi bin Awang [ Marang ] akan mencadangkan:- 

“Bahawa Dewan ini memberikan kebenaran menurut Peraturan Mesyuarat 49 (1) kepada Yang Berhormat Ahli bagi kawasan Marang untuk mencadangkan suatu Rang Undang-undang Ahli Persendirian bernama Rang Undang-undang Mahkamah Syariah (Bidang Kuasa Jenayah) (Pindaan) 2016 seperti berikut:- 

i. menggantikan Seksyen 2 dengan seksyen berikut: 

2. Mahkamah Syariah akan mempunyai kuasa ke atas seseorang penganut agama Islam dan di dalam hal-hal kesalahan di bawah perkara-perkara yang disenaraikan di dalam Butiran 1 Senarai Negeri di bawah Jadual Kesembilan Undang-Undang Persekutuan. dan 

ii. memasukkan selepas seksyen 2 dengan seksyen berikut: 

2A. Dalam menjalankan undang-undang jenayah di bawah Seksyen 2 Mahkamah Syariah berhak menjatuhkan hukuman yang dibenarkan oleh undang-undang syariah berkaitan hal-hal kesalahan yang disenaraikan di bawah seksyen yang disebutkan diatas, selain dari hukuman mati. 

Yang jelas ialah :

1. RUU355 yang akan dibentangkan itu bukan undang-undang baharu tetapi hanya pindaan kepada undang-undang yang sedia ada, iaitu Akta 355.

2. Undang-undang ini hanya melibatkan umat Islam dan baharu diperingkat cadangan sahaja. 

3. RUU355 ini hanya melibatkan kesalahan-kesalahan jenayah Syariah di dalam Akta/Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah sahaja, tidak melibatkan kesalahan-kesalahan sivil di bawah Kanun Keseksaan.

4. RUU355 bukan hukuman hudud atau hukuman qisas.

5. Seksyen 1 tidak terlibat dan bermaksud ianya tidak melibatkan negeri Sabah dan Sarawak.

Usaha pihak-pihak tertentu dengan menakut-nakutkan kaum bukan Islam adalah suatu tindakan yang tidak berasas kerana sekiranya RUU 355 ini diluluskan sekalipun, ia tidak terpakai atau terkena kepada kaum BUKAN ISLAM.

Cadangan RUU355 ini sepatutnya dibahas, dikupas serta diperincikan secara profesional dan ilmiah di dalam Parlimen, bukan secara menakut-nakutkan kaum bukan Islam.

Ahli Parlimen beragama Islam sepatutnya memahami dan mendalami apakah kebaikan dan perkara positif yang akan bakal berlaku sekiranya RUU355 tersebut diluluskan. Sudah tentu ia akan memperkasakan bidangkuasa jenayah Mahkamah Syariah yang ada hari ini dalam kekangan kadar hukuman serendah denda tidak lebih RM5000.000 atau penjara tidak lebih 3 tahun atau sebatan (Syariah) tidak lebih 6 kali SAHAJA. Pada masa yang sama, pemerkasaan bidangkuasa jenayah di Mahkamah Syariah ini langsung tidak akan mengambil atau memberi kesan kepada peruntukan kesalahan jenayah di mahkamah sivil berdasarkan Kanun Keseksaan. Jadi kenapa mereka perlu gusar dan khuatir?

Dengan kefahaman yang mendalam oleh Ahli Parlimen beragama Islam terhadap usul dan kebaikan pindaan RUU355 ini terhadap Mahkamah Syariah, sudah pasti RUU tersebut lebih mudah untuk diluluskan. Dengan sokongan simple majority ahli Parlimen sahaja, maka RUU355 tersebut dapat diluluskan dengan jayanya. Jika kita perhatikan, jumlah ahli Parlimen beragama Islam adalah seramai 135 orang manakala hanya 86 orang adalah ahli Parlimen Barisan Nasional. Sekiranya mereka semua bersatu hati dan bulat sepakat, sudah pasti RUU355 ini tidak menjadi polemik yang cukup besar untuk dibahaskan. 

- Penulis ialah Presiden Persatuan Peguam Syarie Malaysia (PGSM)

KONTROVERSI RUU355 - AHLI PARLIMEN ISLAM SEPATUTNYA SEPAKAT

Oleh Tuan Musa Awang

Cadangan Rang Undang-Undang Ahli Persendirian mengenai pindaan Akta 355 Akta Mahkamah Syariah (Bidangkuasa Jenayah) (RUU 355) telah dibenarkan untuk dibahas di sidang Dewan Rakyat.

Tetapi usul tersebut tidak dibentangkan kerana Pengusul iaitu Ahli Parlimen Marang memohon  supaya usul itu ditangguhkan dengan alasan untuk memberi peluang masa kepada ahli-ahli Parlimen. Dan perancangannya ialah untuk dibahaskan pada sidang Parlimen yang akan datang pada bulan Oktober ini.

Adalah sesuatu yang tidak mengejutkan dan memang dijangka, ada di kalangan kaum bukan Islam dan di kalangan beragama Islam sendiri yang menolak keras usul pindaan tersebut, kerana ia datang dari sebuah parti pembangkang dalam Parlimen, dan bukan usul gabungan pembangkang atau gabungan parti komponen kerajaan.

Di antara RUU Akta 355 Akta Mahkamah Syariah 1965 yang menjadi perbualan rakyat ialah:

Seksyen 1. Tajuk ringkas dan pemakaian.

(1) Akta ini bolehlah dinamakan Akta Mahkamah Syariah (Bidang kuasa Jenayah) 1965.

(2) Akta ini hendaklah terpakai hanya bagi semua Negeri di Semenanjung Malaysia. 

Seksyen 2. Bidang kuasa Jenayah Mahkamah Syariah. 

Mahkamah Syariah yang ditubuhkan dengan sempurnanya di bawah mana-mana undang-undang dalam sesuatu Negeri dan diberi bidang kuasa ke atas orang-orang yang menganuti agama Islam dan berkenaan dengan mana-mana perkara yang disebut satu persatu dalam Senarai II bagi Senarai Negeri dalam Jadual Kesembilan kepada Perlembagaan Persekutuan adalah dengan ini diberi bidang kuasa berkenaan dengan kesalahan-kesalahan terhadap rukun-rukun agama Islam oleh orang-orang yang menganuti agama tersebut yang boleh ditetapkan di bawah mana-mana undang-undang bertulis: 

Dengan syarat bahawa bidang kuasa sedemikian tidaklah boleh dijalankan berkenaan dengan apa-apa kesalahan yang boleh dihukum penjara selama tempoh melebihi tiga tahun atau denda melebihi lima ribu ringgit atau sebatan melebihi enam kali atau apa-apa gabungan hukuman-hukuman tersebut.

Jika merujuk kepada handsard di web Parlimen, di bawah adalah keterangan Ahli Parlimen Marang :

15. Dato’ Seri Abdul Hadi bin Awang [ Marang ] akan mencadangkan:- 

“Bahawa Dewan ini memberikan kebenaran menurut Peraturan Mesyuarat 49 (1) kepada Yang Berhormat Ahli bagi kawasan Marang untuk mencadangkan suatu Rang Undang-undang Ahli Persendirian bernama Rang Undang-undang Mahkamah Syariah (Bidang Kuasa Jenayah) (Pindaan) 2016 seperti berikut:- 

i. menggantikan Seksyen 2 dengan seksyen berikut: 

2. Mahkamah Syariah akan mempunyai kuasa ke atas seseorang penganut agama Islam dan di dalam hal-hal kesalahan di bawah perkara-perkara yang disenaraikan di dalam Butiran 1 Senarai Negeri di bawah Jadual Kesembilan Undang-Undang Persekutuan. dan 

ii. memasukkan selepas seksyen 2 dengan seksyen berikut: 

2A. Dalam menjalankan undang-undang jenayah di bawah Seksyen 2 Mahkamah Syariah berhak menjatuhkan hukuman yang dibenarkan oleh undang-undang syariah berkaitan hal-hal kesalahan yang disenaraikan di bawah seksyen yang disebutkan diatas, selain dari hukuman mati. 

Yang jelas ialah :

1. RUU355 yang akan dibentangkan itu bukan undang-undang baharu tetapi hanya pindaan kepada undang-undang yang sedia ada, iaitu Akta 355.

2. Undang-undang ini hanya melibatkan umat Islam dan baharu diperingkat cadangan sahaja. 

3. RUU355 ini hanya melibatkan kesalahan-kesalahan jenayah Syariah di dalam Akta/Enakmen Kesalahan Jenayah Syariah sahaja, tidak melibatkan kesalahan-kesalahan sivil di bawah Kanun Keseksaan.

4. RUU355 bukan hukuman hudud atau hukuman qisas.

Usaha pihak-pihak tertentu dengan menakut-nakutkan kaum bukan Islam adalah suatu tindakan yang tidak berasas kerana sekiranya RUU 355 ini diluluskan sekalipun, ia tidak terpakai atau terkena kepada kaum BUKAN ISLAM. 

Cadangan RUU355 ini sepatutnya dibahas, dikupas serta diperincikan secara profesional dan ilmiah di dalam Parlimen, bukan secara menakut-nakutkan kaum bukan Islam.

Ahli Parlimen beragama Islam sepatutnya memahami dan mendalami apakah kebaikan dan perkara positif yang akan bakal berlaku sekiranya RUU355 tersebut diluluskan. Sudah tentu ia akan memperkasakan bidangkuasa jenayah Mahkamah Syariah yang ada hari ini dalam kekangan kadar hukuman serendah denda tidak lebih RM5000.000 atau penjara tidak lebih 3 tahun atau sebatan (Syariah) tidak lebih 6 kali SAHAJA. Pada masa yang sama, pemerkasaan bidangkuasa jenayah di Mahkamah Syariah ini langsung tidak akan mengambil atau memberi kesan kepada peruntukan kesalahan jenayah di mahkamah sivil berdasarkan Kanun Keseksaan. Jadi kenapa mereka perlu gusar dan khuatir?

Dengan kefahaman yang mendalam oleh Ahli Parlimen beragama Islam terhadap usul dan kebaikan pindaan RUU355 ini terhadap Mahkamah Syariah, sudah pasti RUU tersebut lebih mudah untuk diluluskan. Dengan sokongan simple majority ahli Parlimen sahaja, maka RUU355 tersebut dapat diluluskan dengan jayanya. Jika kita perhatikan, jumlah ahli Parlimen beragama Islam adalah seramai 135 orang manakala hanya 86 orang adalah ahli Parlimen Barisan Nasional. Sekiranya mereka semua bersatu hati dan bulat sepakat, sudah pasti RUU355 ini tidak menjadi polemik yang cukup besar untuk dibahaskan. 

- Penulis ialah Presiden Persatuan Peguam Syarie Malaysia (PGSM)

Apabila SIHIR dibicara di mahkamah

Harian Metro, Rabu 20 MEI 2015,

Oleh Musa Awang

Sihir merupakan suatu ilmu dan amalan yang melibatkan penggunaan khidmat jin dan syaitan, yang diamalkan dengan tujuan-tujuan yang tertentu. Sihir boleh digunakan untuk menghilangkan perasaan kasih sayang sesama ahli keluarga, memisahkan suami dan isteri, menghilangkan kewarasan akal, menyebabkan penyakit, malahan sehingga ke tahap membunuh mangsa tanpa perlu menyentuh fizikal mangsa.

Perkara ini telah ditegaskan oleh Allah SWT dalam firmanNya yang bermaksud:“Dalam pada itu ada juga orang-orang mempelajari dari mereka berdua (Harut & Marut) ilmu sihir yang boleh menceraikan antara seorang suami dengan isterinya…” (Al-Baqarah (2) : ayat 102)

Para ulama sependapat bahawa ilmu sihir digunakan untuk memecah belahkan hubungan suami dan isteri. Rasulullah SAW sendiri pernah disihir sehingga Baginda merasakan seolah-olah sudah bermalam di rumah salah seorang isterinya, sedangkan Baginda SAW tidak melakukan demikian.

Sihir-sihir mungkin dilakukan atas sebab-sebab tertentu seperti masalah peribadi, dengki, balas dendam, khianat dan sebagainya.

Sihir dalam perkahwinan digunakan bertujuan untuk melahirkan rasa benci di antara suami dan isteri dan akhirnya memisahkan kedua-duanya. Timbul rasa benci antara suami isteri, selalu berlaku perselisihan faham, bertengkar, timbul prasangka dan was-was terhadap pasangan, rasa marah yang tidak tahu puncanya, gelisah bila bersama, rasa ingin bercerai dan ada yang melihat rupa pasangan menjadi sangat buruk dan hodoh.

Ada suami yang melafazkan talak dalam keadaan tidak sedar, lidah seakan-akan dikuasai sesuatu sehingga melafazkan talaq terhadap isteri, berlaku perubahan mendadak, timbul rasa benci meluap-luap dan rasa meluat yang amat sangat hingga memukul pasangan tanpa kerelaan hati. Ada isteri yang mendesak suami menceraikannya tanpa sebarang sebab.

Suami tiba-tiba menjadi lemah syahwat sehingga menyebabkan isteri memohon fasakh. Menurut Dr Amran Kasimin, sesetengah kes mati pucuk, hilang tenaga kelakian dan lemah syahwat yang dialami oleh lelaki boleh juga disebabkan oleh angkara sihir. Jenis sihir yang biasa digunakan untuk tujuan ini ialah sihir batang keladi dan sihir jerutan.

Ada juga kes tuntutan cerai atau fasakh difailkan disebabkan pasangan seperti penyakit kusta, sopak atau kudis yang sukar diubati, atau tertutup kemaluan wanita dengan daging (ratqa), tertutup kemaluan wanita dengan tulang (qarna), atau pasangan secara tiba-tiba menjadi dingin untuk bersama. Menurut Dr Jahid Sidek, sihir santau yang dihasilkan dari benda-benda gatal dan berbisa seperti miang buluh, rebung, ulat bulu pula boleh menyebabkan tubuh mangsa berkudis dengan bau yang busuk. Badan akan terasa sakit seolah-olah ditusuk sesuatu yang tajam dan terasa bisa-bisa pada badan.

Antara beberapa kes yang dibicarakan di Mahkamah Syariah di mana isu penggunaan sihir telah dibangkitkan semasa perbicaraan ialah kes Mustafa Batcha lawan Habeeba Abd. Rahman [1410] JH 41, kes Re Wan Norsuriya [1418] JH 211 dan kes Muhammad Kamran Babar Nazir Khan dan Yani Yuhana Mohd Zambri.

Malangnya, isu tersebut tidak mendapat perhatian kerana tiada garis panduan dan peruntukan undang-undang khusus berkaitan amalan sihir. Maka, para hakim syarie memilih jalan lebih selamat dengan mengadili kes berkenaan atas alasan yang zahir pada pandangan mata kasar dan dapat diterima logik akal sahaja. Akan tetapi, ada juga hakim syarie yang menerima pembelaan faktor sihir tersebut dan faktor-faktor sampingan lain seperti latar belakang dan sikap pengadu dalam membuat penghakiman, sebagai satu isyarat betapa perlunya diwujudkan peruntukan khusus bagi membicarakan kes-kes sedemikian demi menyelamatkan rumah tangga dari angkara sihir.

Dalam kes Mustafa Batcha lawan Habeeba Abd. Rahman, suami mendakwa telah melafazkan talak tiga dalam keadaan tidak sedar kerana dipengaruhi sihir. Gangguan sihir bermula setelah beliau berjaya mendapatkan tender kantin di sebuah kilang. Semenjak itu, fikirannya menjadi tidak tenteram, benci dan marah pada isterinya tanpa sebab, pernah memukul isteri dalam keadaan tidak sedar. Perayu menemui bungkusan kain putih di dalam kantin tersebut, dan kemudian mendapatkan rawatan dari seorang perawat tradisional. Setelah pulih, beliau merayu agar mahkamah menyemak semula perceraian talaq tiga yang telah diputuskan oleh mahkamah sebelum itu. Hakim Mahkamah Rayuan memutuskan kes ini dibicarakan semula ekoran kegagalan Hakim Mahkamah Rendah Syariah untuk mendapatkan pendapat pakar (ra’yu al-khabīr) berkenaan isu tersebut, dan menyarankan agar perawat yang merawat suami dipanggil untuk diminta pendapatnya sebagai pakar.

Pendapat pakar yang diiktiraf oleh mahkamah boleh dipanggil bagi mengenalpasti dan menentukan adakah benar simptom-simptom yang dialami oleh mangsa benar-benar berpunca dari perbuatan sihir; sejauh mana sihir yang dikenakan itu memberi kesan terhadap mental dan fizikal mangsa ; kaitan kecederaan atau kecacatan fizikal itu dengan simptom-simptom lazim terkena sihir; adakah wujud sebarang pertalian antara simptom yang dialami, jika ada bahan sihir, kesannya kepada mangsa; adakah wujud qarinah yang boleh dikaitkan dalam dakwaan yang dikemukakan; serta lain-lain perkara yang berkaitan.

Menurut Al-Khatib As Syarbini, seorang yang dahulunya terkenal sebagai ahli sihir tetapi telah bertaubat dari mengamalkan ilmu itu, boleh dipanggil sebagai saksi bagi memberikan keterangan mengenai selok belok ilmu sihir. Mana-mana individu yang mempunyai pengalaman yang luas dan diiktiraf masyarakat sebagai pakar perubatan Islam juga boleh dipanggil bagi memberi pendapat sebagai pakar.

Terpulang kepada hakim untuk menerima atau menolak keterangan tersebut. Tetapi, jika hakim mempunyai sebab untuk mempercayai bahawa orang itu benar-benar mengalami simptom-simptom disihir, maka hakim boleh memerintahkan orang tersebut menjalani rawatan dalam tempoh tertentu di pusat-pusat rawatan yang boleh dipercayai, bagi memastikan mangsa benar-benar pulih dari pengaruh sihir dan dapat dibicarakan di mahkamah dalam keadaan dia sempurna akal.

Setidak-tidaknya, keadilan dapat ditegakkan, serta mengembalikan kerukunan dan keharmonain rumahtangga. Kejayaan paling besar ialah apabila dapat menggagalkan misi iblis dan syaitan untuk mencerai beraikan anak Adam. Wallahu’alam.

-      Penulis ialah Presiden Persatuan Peguam Syarie Malaysia (PGSM). Email ke sekretariatpgsm@yahoo.com